Ostatnio miałam okazję spędzić przyjemny city break w dobrym towarzystwie w tętniącym życiem angielskim Liverpoolu. Intensywne piesze wycieczki w mieście Beatlesów skłoniły mnie do głębokiej refleksji nad siłą przyzwyczajeń i sztuce oduczania. Nie ma to jak doświadczać, aby zrozumieć sedno.
Okazuje się, że kiedy zostałam zanurzona w ruchu lewostronnym, jako piesza, czułam się nieswojo i byłam zdezorientowana. Z uporem maniaka szłam po prawej stronie wchodząc innym osobom w drogę. Stojąc na przejściu odruchowo patrzyłam się najpierw w prawo. Dodatkowo irytował mnie fakt, że sygnalizacja świetlna dla pieszych znajdowała się z boku na słupie obok mnie, w dodatku dość nisko, a nie po drugiej stronie ulicy. Nie była to moja pierwsza wizyta w Anglii i zetknięcie z ruchem lewostronnym ( wcześniej w Australii, Nowej Zelandii, Indiach czy Indonezji), ale mimo świadomości, przyzwyczajenie było silniejsze.
Sytuacja, w której się znalazłam, wymusiła na mnie zmianę. Idąc powtarzałam sobie, że mam iść po lewej stronie chodnika. Wymagało to ode mnie wysiłku, nie mogłam działać automatycznie. Po dwóch dniach poczyniłam postępy (uznaję, że przeszłam z sukcesem mini kurs na oduczanie).
Jak jednak jest kiedy mamy świadomy wybór? Czy potrafimy się oduczyć znanego sposobu działania ?
Oduczanie na gruncie zawodowym
Kiedyś zarządzaliśmy zespołami przez obecność, a nie przez rezultat. Klasyczny mikromanagement. Człowiek musiał być widoczny przy biurku od 7:00-15:00, aby stwierdzić, że pracuje. Najlepiej jeśli stwarzał wrażenie osoby zajętej. Biegał z segregatorem pod pachą, zostawał dłużej. Dzisiaj, czy się to komuś podoba czy nie, trzeba się przestawić z mierzenia spędzonego czasu przy biurku (czy w biurze), na rozliczanie z efektów i zaufanie modelowi pracy zdalnej, kiedy nie widzimy co dokładnie robi nasz pracownik.
Inny przykład to podejmowanie decyzji na przysłowiowy chłopski rozum, a nie w oparciu o dane. Najbardziej popularnym tekstem wśród weteranów pracy jest: tak się zawsze robiło, to działało i wiem co klient powie czy zrobi. Pytanie czy aby na pewno ? Z przyjemnością zamykamy się w swoich wygodnych bańkach, strefie komfortu i trwamy w swoich przestarzałych przekonaniach. Jakże ciężko jest nam wyrwać się z tego stanu. Trzeba (i wyjścia nie ma) się oduczyć. Świat się zmienia nieustannie. Nie jest taki jak 25 lat temu. Bez wątpienia doświadczenie jest wartością, jednak bez poparcia danych ( np. z Power Bi czy CRM) będzie oślim uporem i loterią. Nie zrozum mnie źle, sama z szacunkiem patrzę na doświadczenie własne i w wielu sytuacjach jestem w stanie znacznie lepiej ocenić sytuację, niż osoby świeże, jednak sprawdzam wybiórczo dane, aby zbudować jeszcze skuteczniejszą strategię.
Na deser jeszcze jeden przykład - klasyczne sagi e-mailowe, w kopiach tabuny ludzi i proza. Obserwuję taką tendencję szczególnie w Polsce, ale także u kolegów z USA, szczególnie tych z wieloletnim stażem. Co ma dać takie działanie? Jest przygotowaniem zabezpieczenia (tzw. blachy na cztery litery), pokazaniem się (piszę, więc jestem) lub rozrywką biurową. Co robić z sagami? Bez skrupułów ucinać. Czas to pieniądz, a bicie piany nie przybliża do finału. Postaw na konkret. Jeśli temat jest trudny - 30 minutowe spotkanie pozwoli rozgonić chmury i zrozumieć co robić dalej. Treściwe komunikaty czy konkretne zadanie to jest to, czego szukasz.
Jak zacząć oduczanie ?
Moim zdaniem znacznie trudniej jest się nam rzeczy oduczać, niż uczyć się nowych. Dobrze mieć tego świadomość, i z rozmysłem podejmować próby robienia czegoś w inny sposób lub chociaż w innej kolejności. Mózg tworzy autostrady neuronowe. To wymaga czasu i wysiłku. To nie my jesteśmy ograniczeni czy uparci. To nasz mózg potrzebuje chwili, aby się nauczyć działać inaczej.
W Anglii na krawężnikach można znaleźć napisy LOOK LEFT lub LOOK RIGHT. Dla osób wychowanych w kulturze prawostronnej to zbawienie. Nowe narzędzia, procesy czy młodzi pracownicy są jak te napisy na krawężniku. Mają ochronić Cię przed wpadnięciem pod autobus.
Pora nauczyć się oduczać. Teraz.
Jak ? Zacznij prosto. Zmień rutynę poranną, umyj zęby trzymając szczoteczkę przeciwną ręką. W pracy przyjrzyj się jak pracują inni (i mam tu na myśli także tych z najkrótszym stażem - odwrócony mentoring przynosi momenty oświecenia - aha).
Jeśli chcesz znaleźć przykłady oduczania w praktyce polecam podróż do Liverpoolu - miasta, które musiało oduczyć się polegania wyłącznie na tradycyjnym przemyśle portowym, gdy ten przestał przynosić zyski. Zamiast żyć przeszłością mieszkańcy podjęli ryzyko i postawili na nową tożsamość opartą na kulturze i turystyce. Dzięki renowacji poprzemysłowych doków, Liverpool przekształcił kryzys w sukces i stał się tętniącą życiem metropolią.
